Beschermende verpakkingen voor fotografisch materiaal

Een bijzonder geval binnen de beschermende verpakkingen voor cultureel erfgoed zijn verpakkingen voor fotografisch materiaal. Hieronder vallen films, negatiefstroken, papieren afdrukken, contactafdrukken, glasplaten, dia's en tegenwoordig ook digitale prints.

Anders dan gewoon archief- en bibliotheekmateriaal — dat voor het grootste deel uit papier bestaat — kent fotomateriaal een grote materiaaldiversiteit. Deze vaak zeer kwetsbare documenten duurzaam bewaren is dan ook een grote uitdaging binnen de collectiezorg. Aan de opslagomstandigheden en de omgang met de objecten worden duidelijk hogere eisen gesteld dan aan regulier archief- en bibliotheekmateriaal. Naast een consequente klimaatbeheersing speelt de verpakking een cruciale rol in de bescherming tegen zowel mechanische beschadiging als chemische veranderingen.

Uitgangspunten bij het verpakken van fotomateriaal

Bij het plannen, vervaardigen en toepassen van beschermende verpakkingen voor fotografisch materiaal gelden de volgende basisprincipes:

Verpak elk object afzonderlijk. Zo voorkomt u chemische wisselwerking tussen verschillende objecten, én mechanische schade — denk aan de fotolaag van een onderliggende afdruk die bekrast raakt door wrijving met een andere afdruk. Bij glasplaten is dit risico nog groter wanneer meerdere platen samen verpakt worden.

Gebruik een overkoepelende verpakking. Losse, kleine eenheden zijn lastig te beheren als opslageenheid. Daarom is een overkoepelende verpakking nodig die meerdere afzonderlijk verpakte objecten opneemt, ze beschermt tegen mechanische schade, en een hanteerbare opslag- en transporteenheid vormt.

Gebruik uitsluitend ongebufferde, pH-neutrale materialen in direct contact met foto's. Bij regulier archief- en bibliotheekmateriaal is een alkalische buffering in het verpakkingsmateriaal juist gewenst, als extra bescherming tegen zuurvorming in het papier. Bij fotografisch materiaal is dat anders: een chemische reactie tussen de buffersubstantie en de chemicaliën in de fotolaag kan niet worden uitgesloten. Daarom mogen alleen ongebufferde, pH-neutrale papiersoorten in direct contact komen met fotografische objecten.

Wat dit betekent voor de materiaalkeuze

Individuele bescherming per object
Elke foto, elke film- of negatiefstrook en zeker elke glasplaat verdient een eigen hoes. De hiervoor gebruikte materialen mogen geen alkalisch buffermateriaal bevatten, maar moeten wel — voor zover van papier gemaakt — voldoen aan de eisen voor verouderingsbestendige papiersoorten volgens DIN ISO 9706. Het bewijs dat er geen chemische aantasting van het fotomateriaal optreedt, wordt geleverd met de Photographic Activity Test (PAT).

Voor deze individuele bescherming biedt Archiefloket.nl:

Insteekmappen — transparante, PAT-geteste hoezen voor foto's en negatieven, veilig in direct contact met fotografisch materiaal.
Foto zakjes — voor het afzonderlijk verpakken van losse foto's.
Four-Flaps foto omslagen — met name geschikt voor glasplaten, dankzij de opvouwbare constructie die het object van vier kanten omsluit zonder extra druk uit te oefenen.
Dia bewaardozen — in 35 mm en 60 mm, specifiek voor de opslag van dia's.
Zijdevloeipapier — ongebufferd en PAT-getest, uitermate geschikt als tussenvel bij onregelmatige vormen zoals een opgeplakte foto of een document met een zegel.
Foto archiefpapier — het ongebufferde basismateriaal waarvan onze insteekmappen en omslagen gemaakt zijn.

Overkoepelende verpakking
Als overkoepelende verpakking komen onze archiefdozen in aanmerking, in verschillende constructies. Welk model het beste past, hangt af van of de objecten liggend of staand bewaard worden, hoe groot ze zijn en hoeveel losse stukken er in één doos moeten: het model doos-deksel leent zich goed voor liggende opslag, terwijl het model klap-deksel juist praktisch is bij staande opslag met regelmatige raadpleging. Beide zijn gemaakt van verouderingsbestendig golfkarton.

Kort samengevat

Fotografisch materiaal vraagt om een andere aanpak dan gewoon papieren archief: individuele, ongebufferde verpakking per object, gecombineerd met een stevige overkoepelende opslageenheid. Twijfelt u welke combinatie van materialen het beste past bij uw collectie — foto's, negatieven, glasplaten of dia's? Neem contact op, we denken graag met u mee.